تفسیر آزمایش sgot و sgpt

در این مقاله، با آنزیم‌های ALT، AST و سطح نرمال آن‌ها در بدن آشنا می‌شویم:

serum glutamic-pyruvic transaminase (SGPT) و serum glutamic-oxaloacetic transaminase (SGOT) از آزمایش‌­های خونی هستند که برای بررسی عملکرد کبد مورد استفاده قرار می­‌گیرند. کبد اندامی حیاتی در بدن است که نقش­‌های مهمی ازجمله ساخت پروتئین‌ها، ذخیره ویتامین‌­ها و آهن، حذف موادسمی از بدن و تولید صفرا را برعهده دارد. SGPT و SGOT که به‌­ترتیب با نام­‌های alanine aminotransferase (ALT) و aspartate aminotransferase (AST) نیز شناخته می­‌شوند، به کبد در متابولیسم موادغذایی و تولید انرژی کمک می‌­کنند. زمانی­‌که کبد دچار آسیب یا التهاب می­‌شود این آنزیم‌­ها به خون نشت پیداکرده و درنتیجه سطح آن­ها در خون بالا ­می­‌رود. بنابراین اندازه‌­گیری مقادیر این دوآنزیم در خون از تست­‌های اولیه‌­ای است که به پزشک در بررسی عملکرد کبد یا تعیین عامل مشکل ایجاد­شده در این اندام کمک می‌­کند (1,2).]

چه موقع نیاز به انجام آزمایش‌­های SGOT و SGPT است؟

پزشک درصورت مشاهده تعدادی از علائم بیماری­‌‌های کبدی، ممکن است این تست­‌ها را به شما پیشنهاد کند. از علائم گفته­‌شده می­توان موارد را نام برد:

– یرقان که با زردی پوست و چشم­‌ها همراه است

– خستگی

– ضعف

– شکم متورم

– دل­‌درد

– از­دست دادن اشتها

– خارش پوست

– ادرار تیره‌­رنگ

– مدفوع با رنگ روشن

– تورم در پاها و مچ پا

– کبودی (3,4)

از آزمایش­‌های ALT و AST برای بررسی روند درمان در بیماران با اختلالات کبدی نیز استفاده می­‌شود. به­‌علاوه ممکن است، بررسی آنزیم‌­های گفته­‌شده به‌­شکل روتین برای افرادی که در ریسک بیش­تر ابتلا به این نوع بیماری‌­ها قرار دارند، انجام شود. از ریسک‌­فاکتور­های مطرح می­توان به سابقه خانوادگی، مصرف بالای مشروبات الکلی، مصرف تعدادی از دارو­ها و دیابت اشاره کرد (1,2).

تفسیر آزمایش SGOT و SGPT

سطح دقیق و تعیین­‌شده­‌ای برای این دو فاکتور در خون وجود ندارد و مقادیر آن­ها وابسته به سن، جنسیت، وزن و نژاد در افراد متفاوت است اما به­‌طورکلی رنج طبیعی برای AST و ALT ترتیب 8-33 U/L و 7-56 U/L درنظر گرفته می­‌شود. مقادیر بالای هریک از این دو آنزیم در خون می­‌تواند بیانگر یکی از اختلالات زیر باشد:

• آسیب ناشی از مصرف مشروبات الکلی
• کبد چرب
• هپاتیت؛ التهاب کبد
• سیروز؛ زخم کبدی
• مصرف داروهایی که برای کبد سمی می‌­باشند
• تومور یا سرطان کبد
• ایسکمی کبد؛ خون­‌رسانی ناقص به کبد و درنتیجه مرگ بخش‌هایی از بافت کبدی
• هموکروماتوز؛ تجمع آهن در بدن
• مونونوکلئوز
• شرایط ژنتیکی خاص که کبد را تحت­‌تاثیر قرار می‌­دهد (6,5)

درصورتی­که سطح این دو آنزیم در آزمایش شما کمتر از رنج گفته­‌شده باشد، معمولا اختلال خاصی وجود ندارد و جای نگرانی نیست. هرچند مقادیر پایین‌­تر از نرمال این آنزیم می­‌تواند با کمبود ویتامین B6 یا اختلالات کلیوی مزمن مرتبط باشد (5,6,7,8)

SGPT و SGOT علاوه برکبد، به مقدار اندکی در قلب، کلیه‌­ و ماهیچه­‌ها نیز وجود دارد و افزایش سطح آن­ها ممکن است بیانگر اختلالی در این اندام­‌ها باشد؛ بنابراین از مقایسه این دو فاکتور برای تعیین اندام آسیب‌­دیده استفاده می­‌شود. ALT برای تشخیص آسیب کبدی فاکتوری دقیق‌­تری محسوب می­‌شود. درصورت غیرطبیعی بودن نتایج آزمایش، ممکن است پزشک تست­‌های دیگری را برای تشخیص دقیق­‌تر وضعیت فرد درخواست کند، شامل:

1. Alkaline phosphatase (ALP)

2. آزمایش آلبومین: عملکرد کبد در ساخت پروتئین آلبومین را بررسی می­‌کند

3. تست بیلی‌­روبین: بیلی‌­روبین محصول جانبی در تجزیه گلبول‌­قرمز توسط کبد است که درهنگام آسیب کبدی، سطح آن در خون بالا می­‌رود

4. لاکتات دهیدروژناز (LDH)

5. پروتئین تام (3,4)

نتیجه آزمایش­‌های sgot و sgpt به تنهایی به­‌معنای بیمار بودن شما نیست و برای تشخیص وضعیت کلینیکی، نیاز است فاکتور­های دیگری همچون سابقه­‌پزشکی، درجه بالا یا پایین بودن alanine transaminase و aspartate aminotransferase، نتایج آزمایشات قبلی، نتایج تست­‌های مرتبط کبدی و علائم فرد درنظر گرفته شود (6,5).

منابع:

1. https://www.healthline.com/health/alt

2. https://www.healthline.com/health/sgot-test

3. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/aspartate_aminotransferse-test

4. https://www.webmd.com/digestive-disorders/alanine-aminotransferase-test

5. https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22028-alanine-transaminase-alt

6. https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22147-aspartate-transferase-ast#test-details

7. https://www.medicalnewstoday.com/articles/320982#interpreting-results

8. https://www.medicalnewstoday.com/articles/324159