درمان بالابودن sgpt

در ادامه، با آنزیم کبدی ALT، بالا بودن سطح آن در خون و درمانِ این موضوع، آشنا می‌شویم:

serum glutamic-pyruvic transaminase (SGPT) که امروزه با نام alanine aminotransferease (ALT) نیز شناخته می­‌شود، آنزیمی است که در متابولیسم موادغذایی نقش داشته و بیش­تر در کبد یافت می‌شود . درصورتی‎‌که کبد دچار آسیب یا التهاب ­شود، sgpt به خون نشت پیدا کرده و درنتیجه سطح آن در خون بالا ­می­‌رود. بنابراین با اندازه‌گیری سطح این آنزیم در خون می‌توان عملکرد کبد شخص را سنجید یا علت مشکل ایجاد‌شده را تشخیص داد (1،4،5).

افزایش سطح SGPT در خون

رنج نرمال برای این آنزیم در آزمایشگاه‌­های مختلف، متفاوت است اما به‌­طورمعمول بین 7 تا 56 واحد در لیتر، طبیعی درنظر گرفته می­‌شود؛ هرچند معمولا سطح sgpt در آقایان بالاتر از خانم­‌ها است. مقادیر بالای این آنزیم در خون می­‌تواند نشان­‌دهنده آسیب کبدی و شرایط زیر باشد:

• آسیب ناشی از مصرف مشروبات الکلی
• کبد چرب
• هپاتیت؛ التهاب کبد
• سیروز؛ زخم کبدی
• مصرف داروهایی که برای کبد سمی می­‌باشند
• تومور یا سرطان کبد
• ایسکمی کبد؛ خون‌­رسانی ناقص به کبد و درنتیجه مرگ بخش­‌هایی از بافت کبدی
• هموکروماتوز؛ تجمع آهن در بدن
• مونونوکلئوز
• شرایط ژنتیکی خاص که کبد را تحت­‌تاثیر قرار می­د‌هند (3)

قابل­‌ذکر است که مقادیر بالای این هورمون به‌­تنهایی به ­معنای بیماربودن شما نمی‌­باشد و کمتر از 5% مردم با sgpt بالا، در شرایط حاد کلینیکی قراردارند (3). بنابراین برای تشخیص صحیح، نیاز است از انواع تست‌­های کبدی دیگر مانند AST کمک گرفته ­شود. سطح AST نیز همانند ALT با آسیب کبدی، درخون افزایش پیدا می‌­کند اما آنچه اهمیت دارد نسبت ALT به AST است که می­‌تواند در تعیین شدت و عامل آسیب کبدی مفید باشد. تست­‌های آلبومین، آلکالین فسفاتاز، بیلی‌­روبین، لاکتات دهیدروژناز (LDH) و پروتئین کل خون نیز در تشخیص نوع آسیب واردشده به کبد، کاربرد دارند (2).

درمان بالابودن sgpt

تغییراتی ساده در سبک­ زندگی می‌­تواند به پایین آوردن سطح این هورمون درخون کمک کند، مانند:

1. مصرف قهوه: مطالعه‌­ای برروی افراد مبتلا به هپاتیتC مزمن، نشان داده‌­است که مصرف روزانه قهوه‌­ی فیلترشده، می­تواند تا سه برابر شانس SGPT طبیعی را در افراد افزایش دهد. نتایج مطالعه دیگری در سال 2017 بیان می­‌کند که نوشیدن یک تا چهارم فنجان قهوه در روز در کاهش مقادیر ALT و ریسک بیماری‌­های کبدی و سرطان تاثیرگذار است (4,5).

2. ورزش منظم: تحقیقات انجام شده ورزش را به­‌عنوان عاملی موثر در سلامت کبد معرفی می‌­کنند. برای مثال مقاله­‌ای در Journal of Hepatology، ورزش را بخشی از درمان بیماری­‌هایی همچون سیروز کبدی به شمار می‌آورد (6).

3. کم کردن وزن اضافی: کاهش وزن فاکتوری برای درمان کبدچرب و پیشگیری از فیبروز کبدی است، که هردو از علل بالارفتن سطح ALT می‌­باشند. ورزش منظم و کاهش کالریِ رژیم غذایی می­‌تواند به کاهش وزن کمک کند (6).

4. مصرف بیش­تر فولات یا فولیک اسید (فرم­‌هایی از ویتامینB): مصرف بیش­تر غذاهای غنی از فولات درکنار مکمل­‌های فولیک­‌اسید به پایین­‌آوردن سطح آنزیم مدنظر کمک می­‌کند. مطالعات نشانن ­داده‌ ­اند که مصرف روزانه 0.8 میلی­‌گرم فولیک‌­اسید درکنار درمان‌­های مربوطه می‌­تواند مقادیر sgpt در خون را کاهش دهد. از غذاهای غنی از فولات می­‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سبزیجات برگ‌دار مانند کلم و اسفناج
• مارچوبه
• حبوبات
• کلم بروکسل
• چغندر
• موز
• پاپایا (5,4)

5. تغییراتی در رژیم غذایی: رژیم غذایی کم­‌چرب با کربوهیدرات متوسط، به درمان و پیشگیری از NAFLD (کبد چرب غیرالکلی) که از علل شایع بالابودن SGPT است، کمک می­‌کند. مطالعه‌­ای در سال2013 نشان­ داده است که جایگزین کردن تنها یک وعده غذایی روزانه با وعده‌­ای کم­‌چرب و سرشار از سبزیجات در یک ماه، می­‌تواند مقدار آنزیم گفته‌­شده را درخون پایین بیاورد. برای بهبود وضعیت سلامتی کبد نیاز به تغییرات ناگهانی و طاقت‌­فرسا نیست و می‌­توانید بامصرف حداقل پنج وعده میوه یا سبزیجات تازه در روز شروع کنید (5,4).

6. احتیاط در مصرف دارو و مکمل­‌ها: همانطور که پیشتر اشاره شد، ممکن است مصرف بیش ­از حد داروهایی مانند استامینوفون باعث آسیب کبدی و درنتیجه بالارفتن سطح آنزیم sgpt در خون شود. بنابراین اگر فردی بامشکلات کبدی ناچار به مصرف این دارو است، باید دقت کند که مقدار آن به بیش ­از 2 گرم در روز نرسد. مقادیر بالای ویتامینA یا آهن نیز می‌­توانند آسیب کبدی را به‌­همراه داشته‌­باشند (6).

7. دوری از مصرف مشروبات الکلی، سیگار و آلودگی­‌های محیطی: افراد با sgpt بالا باید از سیگار دوری کنند تا از آسیب بیش­تر کبدی جلوگیری شود (6).

درنهایت، اگر مقدار sgpt در آزمایش خون شما بالا است، نیاز است باپزشک خود مشورت کرده و باتوجه به صلاحدید پزشک و نوع اختلال ایجاد شده در کبد، درمان را آغاز کنید.

منابع:

1. https://medlineplus.gov/lab-tests/alt-blood-test/#:~:text=An%20ALT%20test%20measures%20the,early%20detection%20of%20liver%20disease.

2. https://www.webmd.com/digestive-disorders/alanine-aminotransferase-test

3. https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22028-alanine-transaminase-alt

4. https://www.healthline.com/health/how-to-lower-alt#diet

5. https://www.healthline.com/health/alt

6. https://www.medicalnewstoday.com/articles/326425#exercise