تفسیر آزمایش anti ds dna

در ادامه با آزمایش Anti-double-stranded DNA و نحوه تفسیر نتایج آن، آشنا می‌شویم:

آزمایش Anti-dsDNA یا Anti-double-stranded DNA، تستی است که سطح آنتی­‌بادی‌­های علیه DNA دو­رشته‌­ای که ممکن است در خون وجود داشته باشند را می‌­سنجد. زمانی که سیستم­‌ایمنی بدن دچار نقص شده و نتواند تفاوت بین سلول­‌های ­بدن و سلول‌­های خارجی را تشخیص دهد، ممکن است اتوآنتی‌­بادی‌­هایی به نام Anti-dsDNA را ترشح کند؛ این ترکیبات به اشتباه مواد ژنتیکی بدن را هدف قرار داده و به آن­ها حمله می­‌کنند. التهاب و آسیب ­بافتی از نشانه‌­های این اختلال است که با بیماری‌­های خودایمنی همراه می‌­باشد (2).

چه ­موقع نیاز به انجام این تست است؟

این تست بسیار برای لوپوس اختصاصی است و درنتیجه برای تشخیص لوپوس و افتراق آن از سایر بیماری‌­های خودایمنی انجام می­‌شود. SLE می تواند کلیه­‌ها، مفاصل، عروق­ خونی، پوست، قلب، ریه‌­ها و مغز را تحت تاثیر قرار داده و باعث تخریب آن‌­ها شود. علت دقیق وقوع این بیماری مشخص نیست اما برخی از داروها، مواد شیمیایی، نور خورشید یا عفونت های ویروسی می­توانند تاثیرگذار باشند (2).

درواقع این آزمایش به افرادی که علائمی از بیماری لوپوس داشته وهمچنین جواب آزمایش ANA آنها مثبت شده است، توصیه می­‌شود. SLE به شدت با تست مثبت ANA مرتبط است (در 95% موارد)، اما نتیجه آزمایش ANA در حضور بسیاری از اختلالات دیگر نیز مثبت شده و نیاز است تست اختصاصی­‌تری مانند anti-dsDNA انجام شود تا تشخیص به­‌درستی صورت گیرد. برخی از علائم لوپوس عبارتند از:

• درد عضلانی
• درد شبیه آرتریت در یک یا چند مفصل (اما با آسیب کم یا عدم آسیب مفصلی)
• بثورات قرمز که اغلب شبیه یک پروانه در نواحی بینی و گونه­‌ها وجود دارند (بثورات مالاریا)
• تب
• خستگی مداوم
• حساسیت به اشعه ماوراء بنفش
• کاهش مو و کاهش وزن

یکی از عوارض جدی لوپوس، نفریت لوپوسی است که با التهاب کلیه‌­ها مشخص می­‌شود. این اختلال می­‌تواند منجر به وجود پروتئین در ادرار، فشارخون بالا و نارسایی کلیه شود. در افراد مبتلا این عارضه، تیتر بالای anti-dsDNA معمولا با التهاب مداوم و آسیب به کلیه‌­ها همراه است (3). آزمایش آنتی ds-DNA ممکن است به‌­صورت دوره­‌ای برای نظارت بر روند پیشروی بیماری در فرد مبتلا به SLE نیز انجام شود (3).

تفسیر آزمایش anti ds dna

– جواب منفی آزمایش (رنج نرمال) : کمتر از 10 IU/mL

– وضعیت مبهم که باید باتوجه به علائم و نظر پزشک تفسیر شود: 10 – 15 IU/mL

– جواب مثبت: بالای 15 IU/mL

(4)

نتایج به‌دست‌آمده از این روش به عنوان کمکی برای تشخیص درکنار سایر تست­‌ها می­باشد و نباید به ­تنهایی به عنوان تشخیص تفسیر شود، اما در اغلب موارد مقادیر بالای آنتی‌­بادی dsDNA با بیماری لوپوس همراه است. بنابراین درصورتی که جواب آزمایش مثبت بوده و علائم بالینی نیز در فرد دیده شود، احتمال مبتلا بودن فرد، به لوپوس بالا می­‌باشد (به‌­ویژه اگر نتیجه آزمایش anti-Sm فرد نیز مثبت شده باشد). به علاوه وجود anti-dsDNA در خون فرد نشان ­دهنده خطر بروز نفریت لوپوسی در افراد مبتلا به لوپوس محسوب می­‌شود، و درصورت مثبت بودن جواب آزمایش، نیاز است کلیه­‌های فرد با دقت بیشتری پایش شوند (1).

گرچه احتمالات دیگر را نیز باید درنظر گرفت:

· Anti-dsDNA گاهی اوقات در افراد با هپاتیت مزمن، سیروز صفراوی اولیه و مونونوکلئوز عفونی نیز دیده می­‌شود

· همچنین ممکن است در افرادی که داروهایی مانند پروکائین ­آمید و هیدرالازین مصرف می کنند نیز دیده شود (2)

مقادیر اندک یا متوسط anti-dsDNA ممکن است با سایربیماری‌­های خودایمنی مانند سندرم شوگرن یا بیماری بافت پیوندی مرتبط باشند. اگر در ادامه، علائم و نشانه­‌های بالینی برطرف نشوند، ممکن است پزشک، تکرار آزمایش را درخواست کند (3).

توجه داشته باشید که نتیجه این تست باید همراه با سوابق پزشکی فرد، علائم و نتیجه سایر آزمایش‌­های مربوطه تفسیر شده و مانند هرآزمایش دیگری امکان خطا وجود دارد؛ به عبارتی مثبت بودن نتیجه آزمایش به خودی خود، به معنای بیماری نیست.

منابع:

1. https://www.webmd.com/lupus/laboratory-tests-used-diagnose-evaluate-sle

2. https://labtestsonline.org.uk/tests/anti-dsdna#:~:text=The%20anti%2DdsDNA%20test%20is,clinical%20signs%20that%20suggest%20SLE.

3. https://www.testing.com/tests/anti-dsdna/

4. https://www.thepathologycentre.org/test/dna-antibodies-double-stranded-igg-dsdna/