آزمایش مغزاستخوان برای پلاکت پایین

در این مقاله، به بررسی آزمایش مغز اسخوان در افرادی که پلاکت پایین دارند، می‌پردازیم:

مغز استخوان بافتی نرم و اسفنجی است که در مرکز بسیاری از استخوان­‌ها وجود دارد و انواعی از سلول­‌های خونی شامل گلبول­‌های قرمز، سفید و پلاکت­‌ها را می‌­سازد. آزمایش مغز استخوان (bone marrow test) برای سنجش نحوه عملکرد این بافت و بررسی این موضوع که آیا مقادیر کافی از سلول‌­های گفته‌­شده ساخته می‌­شوند یا خیر، کاربرد دارد. این آزمایش به دوشکل انجام می‌­شود؛ آسپیراسیون که بخشی از مایع بافت را خارج می­‌کند و بیوپسی مغز استخوان، که با برداشت بخش کوچکی از این بافت همراه است. معمولا این دو تست باهم انجام شده و در تشخیص اختلالات مغزاستخوان، بیماری‌­های خونی و تعدادی از سرطان‌­ها کاربرد دارند. نمونه‌­گیری اغلب از بخش پشتی لگن انجام می‌­شود (1).

آزمایش مغزاستخوان برای پلاکت پایین

پلاکت‌­ها سلول‌­های خونی هستند که در انعقاد خون و درنتیجه توقف خون‌­ریزی نقش دارند. زمانی که سطح این سلول‌­ها به کمتر از مقادیر نرمال کاهش می‌­یابد، ممکن است کبودی یا خون­‌ریزی­‌هایی بیش‌ ­از حد در فرد دیده شود که Thrombocytopenia(ترومبوسیتوپنی) نام دارد. این پدیده ممکن است درنتیجه تعدادی از سرطان‌­ها، قرص­ یا بیماری­‌های خودایمنی رخ دهد. به­‌طورکلی کاهش تعداد پلاکت‌­ها به سه شکل اتفاق می­‌افتد:

– تخریب پلاکت؛ برای مثال درنتیجه‌ی عملکرد اتوآنتی‌­بادی‌­ها

– تجزیه پلاکت‌­ها؛ در افراد با طحال بزرگ یا بیماری‌­های کبدی

– کاهش تولید پلاکت؛ می‌­تواند به‌دنبال تعدادی از بیماری­‌های مغز استخوان رخ ­دهد

آزمایش مغز استخوان روشی برای بررسی و تشخیص مورد سوم است. درواقع این آزمایش عملکرد bone marrow در تولید سلول­‌های گفته­‌شده را مورد بررسی قرار می­‌دهد (2).

نتایج آزمایش

نمونه‌­های گرفته‌­شده به آزمایشگاه فرستاده می‌­شوند و بعداز چندروز تا چندهفته، نتایج آماده است. در آزمایشگاه، متخصص پاتولوژیست یا هماتوپاتولوژیست، سمپل را از نظر سلامتی و توانایی ساخت سلول­‌های خون بررسی می­‌کند. جواب آزمایش در موارد زیر کمک‌کننده است:

• تایید یا رد تشخیص انجام­‌شده برای یک بیماری
• تعیین میزان پیشرفت بیماری
• ارزیابی میزان موثر بودن درمان (3)

نتیجه نرمال این تست، بیانگر این موضوع است که مغز استخوان مقادیر کافی از سلول­‌های خونی، ازجمله پلاکت‌­ها را تولید می­‌کند. بنابراین پایین بودن پلاکت خونِ شما، ربطی به تولید آن در بافت مغز استخوان ندارد و نیاز است دلایل احتمالی دیگر توسط پزشک بررسی شوند. اما نتایج غیرطبیعیِ آزمایش، می‌­تواند نشان‌­دهنده اختلالی در تولید پلاکت­‌ها در این بافت باشد و ممکن است به‌­دنبال سرطان، عفونت یا بیماری‌­های دیگر مغزاستخوان به‌­وجود ­آید. دراین شرایط معمولا پزشک برای تشخیص دقیق‌­تر، آزمایش‌­های بیشتری را درخواست داده یا درصورت نیاز، گزینه‌­های درمانی موجود را مطرح می‌­کند (4).

منابع:

1. https://medlineplus.gov/lab-tests/bone-marrow-tests/

2. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14430-thrombocytopenia#:~:text=People%20with%20thrombocytopenia%20have%20low,diseases%20can%20cause%20the%20condition.

3. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/bone-marrow-biopsy/about/pac-20393117

4. https://www.healthline.com/health/bone-marrow-biopsy#results