پایین آوردن آنزیم کبدی در بارداری

در این مقاله، با آنزیم‌های کبدی شامل ALP، ALT و ASTY، و همچنین سطح نرمال آن‌ها در بارداری آشنا می‌شویم:

کبد عضوی حیاتی در بدن است که به همراه آنزیم‌های مهم خود در بسیاری از عملکردهای بدن ازجمله ساخت پروتئین‌­ها، دفع سموم، کمک به متابولیسم و… نقش دارد. آنزیم­‌های کبدی به این اندام در انجام وظایف خود کمک می‌­کنند. از آنزیم‌­های مهم کبدی می­توان به ALT، AST و ALP اشاره کرد که در تست­‌های اولیه بررسی عملکرد کبد سنجیده می­‌شوند. در ادامه هریک از این ترکیبات را به‌­صورت مجزا بررسی خواهیم کرد.

آنزیم ALP:

ALP یا alkaline phosphatase، آنزیمی است که در سراسر بدن وجود دارد اما عمدتا در کبد، استخوان­‌ها، دستگاه گوارش و کلیه­‌ها دیده می‌­شود. رنج دقیقی برای سطح آلکالین فسفاتاز نرمال در خون وجود ندارد اما می‌توان به صورت میانگین، 44 تا 147 واحد در لیتر را طبیعی درنظر گرفت. زمانی­‌که کبد دچار آسیب می­‌شود ممکن است این آنزیم به درون خون نشت پیدا کرده و سطح آن در این بافت بالا رود که توسط آزمایش ALP سنحیده می­‌شود. بنابراین ممکن است مقادیر بالای آلکالین فسفاتاز در خون، بیانگر بیماری­‌های کبدی یا اختلالاتی در استخوان باشد. اما در بارداری شرایط متفاوتی مطرح است و افزایش این فاکتور تا دوبرابر ماکسیممِ گفته‌­شده، طبیعی است و جای نگرانی وجود ندارد. در این حالت نیازی به پایین آوردن این آنزیم نیست. البته در مواردی سطح این فاکتور بیش از دوبرابر افزایش پیدا می‌­کند که در این صورت می­‌تواند با اختلالاتی همچون سندرم HELLP، کلستاز داخل کبدی و بیماری‌­های کبدی و استخوانی مرتبط ­باشد. در این صورت باید باپزشک خود برای درمان­‌های لازم جهت پایین آوردن ALP مشورت کنید

(8,9,10,،5،6،7).

آنزیم­‌های آمینوترنسفراز

آلانین آمینوترنسفراز (ALT یا SGPT) و آسپارتات آمینوترنسفراز (AST یا SGOT) آنزیم‌­هایی هستند که عمدتا در کبد وجود دارند و به متابولیسم موادغذایی و تولید انرژی کمک می­‌کنند. زمانی­‌که کبد دچار آسیب یا التهاب می‌­شود این آنزیم­‌ها همانند آلکالین فسفاتاز وارد خون شده و سطح آن‌­ها در این بخش بالا می­‌رود. رنج نرمال برای AST و ALT به­‌ترتیب 8-33 U/L و 7-56 U/L می­‌باشد که وابسته به فاکتور­های متعددی ازجمله سن، جنسیت، وزن و نژاد افراد متغیر است (5,6,7).

پایین آوردن آنزیم­‌های کبدی در بارداری

تغییراتی ساده در سبک‌­زندگی می­‌تواند به پایین آوردن سطح این آنزیم‌­ها درخون کمک کند، مانند:

1. مصرف قهوه: نوشیدن مقادیر متوسطی از قهوه به‌­شکل منظم و روزانه، می‌­تواند بر سلامت کبد موثر باشد و درنتیجه سطح آنزیم‌­های کبدی در خون را کاهش دهد. برای مثال نتایج تحقیقی بر روی افراد مبتلا به هپاتیتC مزمن، نشان داده‌­است که مصرف روزانه قهوه‌­ی فیلترشده، می‌­تواند تا سه برابر احتمال داشتن SGPT طبیعی را افزایش دهد. نتایج مطالعه دیگری شامل 177 بیمار مبتلا به اختلالات کبدی، بیان می‌­کند که افراد بامصرف بیش­تر کافئین، سطوح پایین‌­تری از AST دارند.

2. ورزش منظم: تحقیقات انجام شده ورزش را به­‌عنوان عاملی موثر در سلامت کبد معرفی می­‌کنند. برای مثال نتایج مطالعه‌­ای برروی 1787 بیمار مبتلا به اختلالات کبدی، تاثیر مثبت ورزش در کاهش ALT و AST و بهبود این افراد را نشان می­دهد. مقاله‌­ای در Journal of Hepatology ورزش را بخشی از درمان بیماری‌­هایی همچون سیروز کبدی معرفی می­‌کند.

3. کاهش وزن اضافی: معمولا سطح آلانین و آسپارتات آمینوترنسفراز در افراد با اضافه وزن، بیشتر از سایر است. نتایج مطالعه‌­ای 15ماهه، بیانگر این موضوع است که ورزش و رژیم­‌غذایی مناسب که منجر به کاهش وزن در افراد شود با کاهش ALT رابطه مستقیم دارد. به‌­علاوه، کاهش وزن فاکتوری برای درمان کبدچرب و پیشگیری از فیبروز کبدی است، که هردو از علل بالارفتن سطح آنزیم‌‌های کبدی می‌باشند.

4. مصرف بیش­تر فولات یا فولیک اسید (فرم­هایی از ویتامینB): مصرف بیش­تر غذاهای غنی از فولات درکنار مکمل­‌های فولیک‌­اسید به پایین­‌آوردن سطح آنزیم مدنظر کمک می­‌کند. مطالعات نشان­‌داده‌­اند که مصرف روزانه 0.8 میلی­‌گرم فولیک‌­اسید درکنار درمان­‌های مربوطه می­‌تواند مقادیر SGPT در خون را کاهش دهد. از غذاهای غنی از فولات می­‌توان به سبزیجات برگدار مانند کلم و اسفناج، مارچوبه، حبوبات، کلم بروکسل، چغندر و موز اشاره کرد.

5. تغییراتی در رژیم غذایی: رژیم غذایی کم­‌چرب با کربوهیدرات متوسط، علاوه بر تاثیری که به­‌شکل غیرمستقیم و از طریق کاهش وزن بر پایین­‌آوردن آنزیم­‌های کبدی دارد، به­‌طورمستقیم نیز مقدار این فاکتورها را کاهش می­‌دهد. برای بهبود وضعیت سلامتی کبد نیاز به تغییرات ناگهانی و طاقت­‌فرسا نیست و می­‌توانید بامصرف حداقل پنج وعده میوه یا سبزیجات تازه در روز شروع کنید.

6. مراقبت در مصرف دارو و مکمل­‌ها: اگر سطح آنزیم­‌های کبدی در آزمایش شما بالاتر از حدنرمال است، بهتر است پزشک خود را درجریان تمام دارو و مکمل­‌هایی که مصرف می­‌کنید قرار دهید تا ببینید آیا ممکن است یکی از این داروها به کبد شما آسیب رسانده باشد یاخیر. برای مثال مصرف بیش‌­ازحد استامینوفون می­‌تواند باعث آسیب کبدی و درنتیجه بالارفتن سطح آنزیم ALT در خون شود. بنابراین اگر فردی بامشکلات کبدی ناچار به مصرف این دارو است، باید دقت کند که مقدار آن به بیش‌­از 2 گرم در روز نرسد. مقادیر بالای ویتامینA یا آهن نیز می­‌توانند آسیب کبدی را به­‌همراه داشته‌­باشند.

7. دوری از مصرف مشروبات الکلی، سیگار و آلودگی­‌های محیطی (1،2،3,4)

به­‌یاد داشته­‌باشید که اقدامات توضیح­ داده­‌شده، صرفا جنبه کمکی دارند و برای درمان قطعی، باید حتما با پزشک خود مشورت کرده و درصورت نیاز، درمان را آغاز کنید.

منابع:

1. https://labs.selfdecode.com/blog/how-to-lower-alt-levels-naturally/

2. https://labs.selfdecode.com/blog/aspartate-aminotransferase-ast/#:~:text=Avoid%20drinking%20alcohol%20until%20your,leading%20to%20high%20AST%20levels.

3. https://www.healthline.com/health/how-to-lower-alt#diet

4. https://www.medicalnewstoday.com/articles/326425#exercise

5. https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22028-alanine-transaminase-alt

6. https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22147-aspartate-transferase-ast#test-details

7. https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22029-alkaline-phosphatase-alp#:~:text=phosphatase%20(ALP)%3F-,Alkaline%20phosphatase%20(ALP)%20is%20an%20enzyme%20that's%20found%20throughout%20your,body%20that%20have%20important%20functions.

8. UpToDate: Approach to evaluating pregnant patients with elevated liver biochemical and function tests

9. https://academic.oup.com/rheumatology/article/47/4/554/1791536

10. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34540438/