عوارض آزمایش مغز استخوان

در این مقاله، با آزمایش مغزاستخوان و عوارض آن، آشنا می‌شویم:

آزمایش مغز استخوان (bone marrow test)، گرفتن نمونه­‌ای کوچک از این بافت است که به دوشکل آسپیراسیون و بیوپسی انجام می­‌شود. مغز استخوان بافتی است که بخش اعظم سلول‌های خونی را می‌سازد و در مرکز اغلب استخوان‌های بزرگ قرار گرفته‌است. در آزمایش آسپیراسیونِ مغز استخوان، با سوزنی مایع مربوط به این بافت خارج می­‌شود؛ درحالی‌که در بیوپسی بخش کوچکی از بافت که جامدتر است، مدنظر می­‌باشد. اغلب هردو نمونه از پشت استخوان لگن گرفته می‌­شوند (1).

مراحل انجام آزمایش

این تست معمولا در مطب دکتر، بیمارستان یا کلینیک انجام می­‌شود. بیوپسی به‌­تنهایی فقط 10 دقیقه زمان می‌­گیرد اما کل پروسه انجام آزمایش حدود 30'-45' طول می‌­کشد. نیاز است قبل از انجام تست، از مصرف تعدادی از داروها که ریسک خون‌ریزی را افزایش می‌دهند، خودداری شود مانند مسکن‌های رایج درد شامل آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن یا داروهای ضدانعقاد و رقیق کننده‌­های خون. مراحل انجام آزمایش به شرح زیر است:

1. درابتدا باید لباس خود را درآورده و روپوش جایگزینی که به شما داده می­‌شود را تن کنید. باتوجه به اینکه نمونه­‌گیری از کدام استخوان انجام می‌­شود، نیاز است به پهلو یا شکم دراز بکشید.

2. محل انجام بیوپسی با محلول ضدعفونی‌­کننده، تمیز می­‌شود.

3. فرد ارائه­­‌دهنده مراقبت‌­های بهداشتی، محلول بی­حسی موضعی را به ناحیه مدنظر تزریق می­کند که ممکن است با سوزش مختصری همراه باشد.

4. هنگامی­که محل بیوپسی بی‌حس شد، برشی کوچک ایجاد شده و سوزن از طریق آن وارد مغز استخوان می‌­شود.

5. درمرحله اول، آسپیراسیون مغز استخوان صورت می­‌گیرد؛ بدین ترتیب که با استفاده از سرنگ، نمونه کوچکی از بخش مایع این بافت تهیه می­‌شود.

6. در مرحله بعد، سوزنی مخصوص که بزرگتر از سوزن آسپیراسیون است، وارد بافت شده و پس ازچرخش، بخشی از مغز استخوان که نستبا جامدتر است را خارج می­کند. این عمل، بیوپسی نام دارد (2)

عوارض محتمل آزمایش مغز استخوان

به­‌طورمعمول bone marrow test، آزمایشی ایمن و بی­خطر است. اما گاهی عوارض نادری را به­‌همراه دارد، شامل:

· خون‌­ریزی: کمی خون­‌ریزی در محلی که سوزن وارد شده‌­است، طبیعی است و جای نگرانی وجود ندارد. اما درصورتی­‎‌‌که خون‌­ریزی، بیش‌­از حد ادامه پیداکند، باید آن بخش را فشار داده و در ادامه با پزشک مشورت کنید.

· کبودی: گاهی خون از سیاهرگ به بیرون نشت پیدا کرده و زیر پوست جمع می­‌شود که کبودی را به­‌وجود می‌­آورد. اِعمال فشار شدید به ناحیه بیوپسی، پس از خارج کردن سوزن، می‌­تواند در جلوگیری از این ایجاد کبودی، کمک‌­کننده باشد.

· عفونت: احتمال عفونت کم است اما می­‌تواند افراد با سیستم ایمنی ضعیف را تحت‌­تاثیر قرار دهد.

· درد: ممکن است با ازبین رفتن اثر بی­حسی، درد شدت یابد. در این‌­صورت می­‌توانید از مسکن­‌هایی که پزشک تجویز کرده‌­است، استفاده کنید. درصورت عدم برطرف شدن مشکل و ادامه یافتن درد، نیاز است با پزشک خود صحبت کنید.

· گزگز پا: ممکن است مقداری احساس گزگز در پاهای خود داشته­‌باشید که با گذشت زمان ازبین میرود. (3)

نتایج آزمایش

نمونه­‌های گرفته‌­شده به آزمایشگاه فرستاده می­‌شوند تا توسط متخصص بررسی شوند. جواب آزمایش بین چندروز تا چندهفته آماده شده و به پزشک در موارد زیر کمک می‌­کند:

– تایید یا رد تشخیص انجام‌­شده برای یک بیماری

– تعیین سطح پیشرفت بیماری

– ارزیابی میزان موثر بودن درمان

درصورت غیرطبیعی بودن نتایج، ممکن است نیاز به آزمایش‌­های بیش­تری باشد یا پزشک گزینه‌­های درمانی ممکن را با شما درمیان بگذارد (1).

منابع:

1. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/bone-marrow-aspiration-biopsy

2. https://www.medicalnewstoday.com/articles/312292#what-to-expect

3. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/cancer-in-general/tests/bone-marrow-test