تفسیر جواب آزماش لوپوس

در این مقاله با آزمایش لوپوس و رنج نرمال نتایج آن، آشنا می‌شویم:

لوپوس چیست؟

لوپوس یکی از انواع بیماری‌­های خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌­های سالم خود حمله کرده و باعث آسیب به آن‌­ها می‌­شود. علائم این بیماری از فردی تا فرد دیگر متفاوت بوده و حتی ممکن است در طول زمان تغییر کند. بنابراین تشخیص لوپوس به­‌راحتی و با انجام یک تست مشخص امکان­‌پذیر نمی‌باشد. علائم بالینی و تست‌­های آزمایشگاهی درکنار یکدیگر می­‌توانند به تشخیص بیماری کمک کنند. همچنین از آزمایش‌­های مربوطه برای بررسی روند درمان در افراد مبتلا به لوپوس نیز استفاده می‌­شود (1،2).

پزشک ممکن است درکنار بررسی سوابق پزشکی و انجام معاینه، آزمایش‌­های زیر را برای تشخیص لوپوس درخواست کند:

آزمایش‌­های خون

1. Complete blood count یا CBC

این آزمایش تعداد گلبول‌­های قرمز (RBC)، گلبول‌­های سفید (WBC) و پلاکت‌­های خون را اندازه‌­گیری می‌­کند که رنج طبیعی هریک از این موارد در ادامه آورده شده است (7).

مردان زنان
گلبول­‌های قرمز­خون 4.32-5.72 میلیون cells/mcL 3.90-5.03 میلیون cells/mcL
هموگلوبین 135-174 گرم بر لیتر 120-155 گرم بر لیتر
هماتوکریت 38.8-50.0 درصد 34.9-44.5 درصد
گلبول­‌های سفید خون 3,500 – 10,500 cells/mcL و 3,500 – 10,500 cells/mcL
شمار پلاکت 150,000 – 450,000 /mcL و 150,000 – 450,000 /mcL

در فرد مبتلا به لوپوس تمامی فاکتور­های گفته شده می‌­توانند خارج از محدوده استاندارد باشند، برای مثال سطح پایین گلبول‌­های قرمز (هماتوکریت، هموگلوبین)، نشان­ دهنده ابتلا به آنمی (کم‌­خونی) است که می‌­تواند از علائم لوپوس باشد. مقادیر پایین WBC و پلاکت نیز از پیامد­های این بیماری محسوب می­‌شوند (9).

2. Erythrocyte sedimentation rate یا ESR

ESR نوعی آزمایش خون است که سرعت رسوب کردن RBCs را اندازه­‌گیری می‌­کند. بالابودن این فاکتور در فرد می‌­تواند نشان از وجود بیماری مانند لوپوس باشد. سرعت ته‌­نشین شدن این سلول­‌های خونی برای هربیماری مشخص، تعیین شده نیست اما به طورکلی ممکن است در لوپوس، عفونت، بیماری­‌های التهابی و سرطان این شاخص افزایش پیدا کند (2). تفسیر نتایج ESR به شرح زیر است: (4)

نتایج طبیعی نتایج غیرطبیعی

– خانم‌­های زیر 50 سال: 0-20 میلی­متر در ساعت بیش‌­از 20

– آقایان زیر 50 سال: 0-15 mm/hr بیش‌­از 15

– خانم‌­های بالای 50 سال: 0-30 mm/hr بیش‌­از 30

– آقایان بالای 50 سال: 0-20 mm/hr بیش‌­از 20

– کودکان: 0-10 mm/hr بیش‌­از 10

3. Antinuclear Antibody (ANA)

این تست حضور گروهی از آنتی‌­بادی­‌ها را درخون برای بررسی این موضوع که آیا سیستم ایمنی تحریک شده­ است یا خیر، می‌سنجد. اگر آنتی­‌بادی‌­های گفته شده در خون حضور نداشته باشند، نتیجه تست منفی اعلام شده و احتمال مبتلا بودن فرد به لوپوس بسیار کم است، هرچند نیاز است باتوجه به نظر پزشک تست­‌های دیگری نیز انجام شوند. اما اگر حضور آنتی‌­بادی در نمونه­ تایید شود، نتیجه به دو شکل بیان خواهدشد:

· Titres یا غلظت آنتی­‌بادی در خون: تیتر­های انجام شده معمولا به شکل نسبت بیان می­‌شوند، نسبت‌های 1:40، 1:80، 1:160، 1:320 و 1:640 از تیترها پرکاربرد هستند. اکثر آزمایشگاه­‌ها تیتر بالای 1:160 را مثبت درنظر می­‌گیرند.

· Patterns: الگوهایی که گزارش می­‌شوند مانند صاف یا خالدار بودن (5،6)

بسیاری از افراد با ANA مثبت مبتلا به لوپوس نیستند اما درعین‌­حال حدود 95 درصد از افراد مبتلا به لوپوس از آزمایش ANA، نتیجه مثبت می‌­گیرند که در این صورت ممکن است پزشک آزمایش­ آنتی‌­بادی‌­های اختصاصی­‌تر مانند Antiphospholipid، Anti-Sm، Anti-dsDNA و… را توصیه کند (2،8).

4.

درکنار موارد گفته شده، از آزمایش‌­های خونی دیگر مانند تست پروتئن CRP، کمپلمان و… نیز می­توان برای بررسی لوپوس استفاده کرد.

Urine tests

از آزمایش‌­های ادرار برای تشخیص و نظارت بر اثرات لوپوس بر کلیه‌ها استفاده می­‌شود. این تست‌­ها شامل موارد زیر می­‌باشند:

– پروتئین میکروآلبومین: حتی وجود مقدار کمی از این پروتئین در ادرار می‌­تواند بیانگر ابتلا به بیماری­‌های کلیوی باشد.

– پاکسازی کراتینین: این آزمایش عملکرد کلیه در فیلترکردن خون و حذف مواد زائد را بررسی می‌­کند.

– Urinalysis یا آنالیز ادرار: وجود پروتئین، گلبول­‌های قرمز، گلبول‌­های سفید و cellular cast در نتایج این تست می­‌تواند نشان از وجود آسیب کلیوی باشد. (1)

تست‌­های تصویربرداری

اگر­ پزشک شک کند که لوپوس، قلب یا ریه‌­های شما را تحت تاثیر قرار داده، ممکن است این گروه از تست­‌ها درخواست کند:

· رادیوگرافی قفسه سینه: در این متد تصویری از قفسه سینه شما تهیه می­‌شود که ممکن است فعالیت غیرطبیعی و یا التهاب در این ارگان­‌ها را نشان دهد.

· اکوکاردیوگرافی: این تست از امواج صوتی برای بررسی ضربان قلب استفاده می‌­کند که می­‌تواند اختلالات ممکن در دریچه یا سایر قسمت‌­های قلب را بررسی کند. (2)

Tissue biopsy یا بیوپسی

ممکن است نیاز باشد پزشک بخش کوچکی از بافت که ممکن است تحت تاثیر لوپوس قرار گرفته باشد را جداکرده و مورد بررسی قرار دهد که به آن بیوپسی گفته می­‌شود. برای مثال بیوپسی پوست برای تشخیص این موضوع که آیا لوپوس به پوست آسیب ­زده است یاخیر استفاده می‌­شود. همچنین اگر اختلالی در کلیه ایجاد شده­ باشد، biopsy بافت آن می­تواند برای تعیین روش درمانِ مناسب، ضروری محسوب شود (2،3).

منابع:

1. https://www.webmd.com/lupus/laboratory-tests-used-diagnose-evaluate-sle

2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lupus/diagnosis-treatment/drc-20365790

3. https://www.healthline.com/health/lupus#diagnosis

4. https://www.healthline.com/health/esr#test-results

5. https://www.healthline.com/health/antinuclear-antibody-panel

6. https://medlineplus.gov/ency/article/003535.htm#:~:text=Normal%20Results&text=Titres%20are%20reported%20in%20ratios,speckled%2C%20centromere%2C%20and%20others.

7. https://www.healthline.com/health/cbc#results

8. https://www.medicalnewstoday.com/articles/323653#treatment

9. https://www.hss.edu/conditions_understanding-laboratory-tests-and-results-for-systemic-lupus-erythematosus.asp