آیا esr بالا خطرناک است ؟

در این مقاله، با ESR و عوارض بالابودن سرعت رسوب گلبول‌های قرمز، آشنا می‌شویم:

erythrocyte sedimentation rate یا ESR سرعت ته‌­نشین شدن گلبول‌­های قرمز (RBC) است که برای بررسی وضیعت التهابی بدن اندازه‌گیری می‌­شود. در این آزمایش، نمون خونِ گرفته­‌شده از افراد را مدتی بی­حرکت قرار داده و گلبول­‌های قرمز شروع به ته‌­نشین شدن می‌کنند. در ادامه، مسافت طی‌­شده توسط این سلول­‌ها در یک ساعت سنجیده می‌­شود. التهاب می­‌تواند از طرق مختلف بر این پدیده تاثیرگذار باشد؛ برای مثال باعث اتصال RBCها به یکدیگر و تشکیل توده‌­هایی می‌­شود که چگالی بالاتری نسبت به سلول­‌های منفرد دارند و سریع‌­تر رسوب می­‌کنند. از طرف دیگر، در شرایط التهاب مزمن یا عفونت، پروتئین‌­های بیشتری در سلول‌­های قرمز خونی وجود دارند که باعث ته­‌نشین‌­شدن سریعتر آن‌­ها می‌­شود. به‌­طورکلی می‌­توان گفت هرچه سرعت رسوب یا ESR بیشتر باشد، التهاب نیز بیشتر است (1،2).

تفسیر نتایج آزمایش

همانطور که پیشتر اشاره شد، نتایج ESR مسافت طی‌­شده توسط اریتروسیت‌­ها در یک ساعت یا به‌­عبارتی فاصله ایجادشده بین فاز شفاف روی نمونه خون و بخش ته­‌نشین‌­شده است که در قالب میلی‌­متر بیان می­‌شود. رنج نرمال برای افراد، در سنین مختلف به شرح زیر است:

سن مرد زن

کمتر از 50 سال 0-15 mm/h 0-20 mm/h

بیشتر از 50 سال 0-20 mm/h 0-30 mm/h

این فاکتور در کودکان باید کمتر از 10mm/h باشد (1).

پایین بودن ESR، نادر و معمولا بدون علائم است. اما فاکتور­های متعددی وجود دارند که می‌­توانند باعث بالارفتن سرعت رسوب سلول­‌های خونی شوند. از شرایط مرتبط با این پدیده می­‌توان موارد زیر را نام برد:

• التهاب، عفونت یا بیماری‌های بدخیم
• کم خونی؛ کاهش هماتوکریت
• ماکروسیتوز، گلبول­‌های قرمز بزرگ
• پلی سیتمی، افزایش تولید گلبول­‌های قرمز خون
• افزایش سطح فیبرینوژن
• بارداری
• دیابت
• نارسایی کلیه
• نارسایی مزمن قلبی
• چاقی
• هیپرلیپیدمی؛ غلظت بالای چربی در خون
• بیماری قلبی
• پلی‌میالژیا روماتیکا؛ اختلال التهابی که با درد عضلانی همراه است
• تیروئیدیت تحت حاد
• بیماری کبدی الکلی؛ می­‌تواند باعث کاهش تولید آلبومین و در نتیجه افزایش ESR شود
• بیماری کرون و کولیت اولسراتیو
• نارسایی کلیه
• آرتریت گیجگاهی یا سلول غول­‌آسا؛ التهاب در سلول‌­های خونی اطراف پوست سر
• مولتیپل میلوما
• ماکروگلوبولینمی والدنستروم؛ تومورهایی که مقادیر زیادی ایمونوگلوبولین می‌سازند
• آترواسکلروز؛ تجمع پلاک در شریان­‌ها و سکته مغزی
• سرطان (1)

آیا ESR بالاخطرناک است؟

ابتدا لازم به ذکر است که erythrocyte sedimentation rate به­ هیچ‌­وجه اختصاصی و مربوط به یک بیماری معین نمی‌­باشد. بنابراین از این تست برای غربالگری یا تشخیص افراد مبتلا به بیماری­‌های گفته‌­شده استفاده نمی‌­شود، چراکه عوامل متعددی می‌­توانند باعث کاهش یا افزایش این فاکتور شوند. این آزمایش به پزشک فقط در تشخیص وضعیت التهابی بدن فرد و تعیین تست­‌های موردنیاز بعدی کمک می­‌کند. از عواملی که می‌­توانند باعث افزایش این فاکتور در شرایط عادی و غیرفعال شوند، می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بارداری
• افزایش سن
• جنسیت مونث (زن بودن)
• دوران قاعدگی
• مصرف یک وعده­‌غذایی چرب در بازه زمانی نزدیک به انجام تست
• اضافه­‌وزن
• مصرف یک‌­سری دارو­ ومکمل‌­های مشخص ازجمله قرص­‌های ضدبارداری، دکستران و…(3،1)

اما در مواردی علت بالابودن این شاخص، التهاب و بیماری­‌های گفته‌­شده است که در این صورت نیاز به درمان می‌­باشد. بنابراین برای تفسیر صحیح نتایج آزمایش خود، بهتر است با پزشک مشورت کنید.

منابع:

1. https://labs.selfdecode.com/blog/erythrocyte-sedimentation-rate-esr-high-low-levels-how-to-decrease-it/#:~:text=ESR%20levels%20higher%20than%20100,61%2C%2062%2C%2063%5D.

2. https://www.healthline.com/health/esr#overview

3. https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=167&contentid=erythrocyte_sedimentation_rate