آزمایش C3 و C4 برای چیست؟

در این مقاله با کمپلمان های 3، 4 و تست اندازه‎‌گیری این اجزا، آشنا می‌شویم:

سیستم کمپلمان بخشی از سیستم ایمنی است که بر عملکرد بدن در مبارزه با عفونت­‌های مختلف و حذف عوامل خارجی مانند باکتری و ویروس‌­ها تاثیر می­‌گذارد. این سیستم دربیماری­‌های خودایمنی و التهابات نیز درگیر شده و به بدن برای بازیابی سلامت فرد کمک می­کند. بیماری خودایمنی، اختلالی است که بدن، بافت و سلول­های خود را به‌­عنوان عامل خارجی شناسایی کرده و شروع به تخریب آن‌­ها می‌­کند. 9 پروتئین اصلی در سیستم کمپلمان وجود دارد که از C1 تا C9 نام‌گذاری شده و برای تشخیص ناهنجاری‌­های مختلف اندازه‌­گیری می‌­شوند (1،2).

در این میان آزمایش C3 و C4، دو کمپلمان سه و چهار که از مهم‌­ترین پروتئین‌­های سیستم محسوب می‌­شوند را اندازه‌­گیری می­‌کند. مقادیر بسیار پایین یا بالای این پروتئین‌­ها می‌­تواند مشکلاتی را به‌­همراه داشته باشد. این تست با گرفتن مقدار بسیار کمی خون از ورید پشت دست یا داخل آرنج انجام می‌­شود. هیچ‌گونه آمادگی قبلی برای انجام آزمایش نیاز نیست فقط درصورتی‌که دارو یا مکمل مصرف می­‌کنید، قبل از انجام آزمایش پزشک خود را در جریان قرار دهید. مراحل انجام آزمایش به شرح زیر است:

– فرد ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی یک نوار الاستیکی را در اطراف بازو می‌پیچد.

– ورید با خون متورم می‌­شود.

– محل خون­‌گیری با باضدعفونی کننده تمیز می­‌شود.

– فردی که خون‌­گیری را انجام می‌­دهد، به آرامی سر سرنگ را وارد رگ می­‌کند.

– خون در یک ویال یا لوله‌­ای جمع‌­آوری­ می‌­شود.

– سوزن خارج شده و محل تزریق، برای جلوگیری از خون‌ر­­یزی پوشیده می­‌شود (4،1, 5)

آزمایش C3 و C4 برای چیست؟

از این تست برای بررسی روند درمان در شخص مبتلا به بیماری­‌های خودایمنی استفاده می­‌شود؛ اگر مقادیر C3 و C4 در آزمایش فرد تحت درمان بالا باشد، نشان می­‌دهد که درمان موثر است (4). همچنین ممکن است پزشک درصورت مشاهده علائم بیماری­‌های خودایمنی مانند لوپوس، این آزمایش را به شما توصیه کند. از علائم لوپوس می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

• راش‌­های پروانه‌­ای شکل روی بینی و گونه‌­ها
• خستگی بیش از حد و غیرنرمال
• زخم دهان
• ریزش مو
• حساسیت به نور خورشید
• تورم غدد لنفاوی
• درد قفسه سینه هنگام تنفس عمیق
• درد مفاصل
• تب (3)

عوارض جانبی تست­ ­C3 و C4

این آزمایش به شدت ایمن بوده و مانند سایر آزمایش­‌های خون عوارض آن بسیار ناچیز است. از پیامد­های ممکن می­‌توان به موارد زیر اشاره کرد که معمولا درکمتر از یک روز برطرف می‌­شوند:

· درد و توردم در ناحیه وارد شدن سوزن

· سرگیجه خفیف

· خون‌­ریزی بیش از حالت نرمال (1)

نتایج آزمایش

نتایج این تست می­‌تواند بسته به سن و جنسیت، سابقه بیماری و حتی متد استفاده شده در آزمایشگاه‌­های مختلف، متفاوت باشد. به‌­طور معمول رنج نرمال برای C3 و C4، به ترتیب 80-160 و 15-45 میلی­‌گرم در دسی­‌لیتر خون درنظر گرفته می‌­شود. عوامل متعددی می‌­توانند موجب تغییر سطح این دو فاکتور شوند؛ برای مثال مقدار این دو کمپلمان بلافاصله پس از عفونت یا آسیب افزایش پیدا می­‌کند. انواع سرطان و کولیت اولسراتیو نیز با ایجاد التهاب، سطح این دو فاکتور را در خون بالا می‌­برند. همچنین اگر شما تحت درمان بیماری مانند لوپوس هستید، بالا بودن سطح کمپلمان‌­های 3 و 4 نشان از درمان موثر است. از طرف دیگر مقادیر پایین این دو کمپلمان می­‌تواند از علائم بیماری لوپوس و گاها بیماری‌­های کبدی و کلیوی باشد (7، 6، 5 ،4).

درصورتی که سطح C3 و C4 در آزمایش شما خارج از رنج گفته شده است، لزوما به معنای بیماری نیست و ممکن است درنتیجه­‌ی نگهداری نادرست نمونه باشد، بنابراین برای تفسیر دقیق حتما با متخصص مشورت کنید.

منابع:

1. https://www.portea.com/labs/diagnostic-tests/c3-and-c4-blood-test-204/

2. https://www.healthline.com/health/complement

3. https://medlineplus.gov/lab-tests/complement-blood-test/

4.https://www.webmd.com/a-to-z-guides/what-is-complement-c3-test

5. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/what-is-complement-c4-test

6. https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=167&contentid=complement_c4_blood

7. https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=167&contentid=complement_c3_blood