عوارض بالابودن اوره خون

در این مقاله، به بالابودن اوره خون یا BUN، عوارض آن و روش‌های کاهش سطح آن در بدن، می‌پردازیم:

blood urea nitrogen (BUN) test، آزمایشی است که میزان نیتروژن اوره خون را به‌­عنوان معیاری از اوره موجود در خون، اندازه‌­گیری می­‌کند و بازتابی از عملکرد کلیه­‌ها است. وظیفه اصلی کلیه­ حذف مواد زائد و مایعات اضافی از بدن است. اگر در فردی این اندام دچار اختلال شود، مواد زائد به­‌خوبی از بدن دفع نشده و در خون تجمع پیدا می‌­کنند که می‌­تواند مشکلاتی جدی مانند فشارخون بالا، کم‌­خونی و بیماری‌­های قلبی را به­‌همراه داشته­‌باشد. بیماران مبتلا به مشکلات کلیوی ممکن است هیچ علامت ظاهری نداشته باشند و این تست به کشف اختلالات ممکن در آن‌­ها کمک می­‌کند (1).

چه­‌موقع نیاز به انجام این آزمایش است؟

پزشک ممکن است درصورت مشاهده علائمی از بیماری­‌های کلیوی ازجمله موارد زیر، این تست را درخواست کند:

– خستگی

– تکرر ادرار یا ادرار کمتر از معمول درطول روز

– ادرار با رنگ تغییریافته یا غیر معمول (خونی، کف آلود، قهوه‌­ای رنگ)

– تورم در اطراف چشم­‌ها یا روی صورت، شکم، بازو و پاها

– فشار خون بالا

– حالت تهوع یا استفراغ

بسیاری از مواقع، نیتروژن اوره خون به عنوان بخشی از یک چکاپ روتین اندازه‌­گیری می­‌شود یا زمانی که شخص درگیر بیماری­‌های کلیوی است، این تست برای بررسی روند درمان مورد استفاده قرار می­‌گیرد. به­‌علاوه BUN در افرادی که درخطر بیشتری برای ابتلا به بیماری‌­های کلیوی قرار دارند، اندازه­‌گیری می­‌شود.

رنج نرمال اوره

رنج نرمال BUN بنابه شرایط مختلف متفاوت است، اما معمولا بازه 7 تا20 میلی­‌گرم در دسی­‌لیتر طبیعی درنظر گرفته می‌­شود. باید توجه داشت که نتایج خارج از این رنج، لزوما به معنای بیماری نیست و فاکتور­های مختلفی ازجمله رژیم‌­غذایی با پروتئین بالا یا پایین، بارداری، افزایش سن و مصرف تعدادی از داروها، می­‌توانند بر سطح این فاکتور درخون اثرگذار باشند (1،2).

سطح بالای BUN

علاوه‌­بر عوامل گفته‌­شده، مقادیر بالای نیتروژن اوره در خون می­‌تواند بیانگر عملکرد نامناسب کلیه‌­ها در شرایط زیر باشد:

• بیماری­‌های کلیوی
• انسداد مجاری ادراری
• شوک
• تب یا عفونت؛ باعث افزایش تجزیه پروتئین‌­ها و درنتیجه سطح اوره در بدن می­‌شود
• کم آبی یا مصرف کم آب، BUN با کاهش حجم خون افزایش می­‌یابد
• استرس
• خون‌ریزی روده؛ هنگامی­‌که خون‌­ریزی دستگاه گوارش فوقانی رخ می‌­دهد، پروتئین­‌های خون به کبد منتقل شده و به BUN متابولیزه می‌شوند
• گردش خون ضعیف؛ که منجر به کاهش جریان خون به کلیه­‌ها و توانایی کمتر آن‌­ها در پاک‌سازی اوره می‌­شود
• ناهنجاری‌­های تیروئید مانند کم‌­کاری و پرکاری تیروئید منجر به عملکرد غیرطبیعی کلیه‌­ها می‌­شود
• تعدادی از داروها
• سوختگی شدید (2،4)

عوارض بالابودن اوره خون

اوره به­‌خودی خود در غلظت­‌های بالا باعث ایجاد رادیکال‎‌­های آزاد و آسیب به سلول­‌ها می‌­شود. به علاوه بالابودن این فاکتور بیانگر افزایش تجزیه پروتئین‌­ها است که با پایین آمدن عملکرد سیستم ایمنی بدن همراه است. مطالعه‌­ای نشان داده است که BUN بالاتر از 20 میلی‌­گرم در دسی­‌لیتر، خطر ابتلا به عفونت را افزایش می‌دهد. همچنین مقادیر بالای این فاکتور با افزایش مرگ و میر در بیماران بدحال، خطر سکته­‌مغزی در جراحی قلب و پیامدهای نامطلوب در بیماران مبتلا به تصلب شرایین و نارسایی قلبی مرتبط است. باید توجه کرد که مقادیر نیتروژن اوره تازمانی‌­که عملکرد بیش­‌از 50% کلیه ازبین برود، در محدوده طبیعی باقی می‌­ماند. بنابراین دوبرابر شدن سطح این فاکتور (برای مثال از 8 به 16 mg/dl) می‌­تواند به معنای کاهش 50 درصدی عملکرد کلیه‌­ها باشد (4). درنهایت برای تفسیر صحیح نتیجه آزمایش و پیگیری اقدامات لازم، نیاز است با پزشک مشورت کنید.

روش‌های پایین آوردن BUN

درابتدا باید هرگونه بیماری زمینه‌­ای که باعث افزایش سطح BUN یا به­‌عبارتی کاهش عملکرد صحیح کلیه­‌های شما شده است، درمان شود. درکنار درمان، استراتژی‌­های زیر نیز می­‌توانند کمک‌­کننده باشند:

– آب بیشتری بنوشید

– پروتئین کمتری بخورید

دقت داشته ­باشید که هیچ یک از این راهکارها نباید جایگزین تجویز پزشک شود و صرفا جنبه کمکی دارند.

منابع:

1. https://medlineplus.gov/lab-tests/bun-blood-urea-nitrogen/

2. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/blood-urea-nitrogen-test

3. https://labs.selfdecode.com/blog/causes-of-high-or-low-blood-urea-nitrogen-bun/